Curate Marcel Wouters icoon Objectives, een visie op het museum

Objectives, een visie op het museum

December 2013

Curate, een unieke prijs gelanceerd door de Fondazione Prada en de Qatar Museums Authority, is een wereldwijde zoektocht naar curatoriaal talent. Wij dienden in met het plan ‘Objectives’.

Curate, een unieke prijs gelanceerd door de Fondazione Prada en de Qatar Museums Authority, is een wereldwijde zoektocht naar curatoriaal talent. Wij dienden in met het plan ‘Objectives’.

De Objectieven is een plek waar objecten van verschillende kanten kunnen worden bekeken, waarbij een bezoeker verschillende contexten ervaart. Maar liever nog een plek waar objecten getoond worden zonder enige toelichting. Met los daarvan een rijke databank waar iedereen ter wereld een bijdrage kan leveren aan de vermeende identiteit van het object.

Nog steeds heeft het publiek bij musea een sterk beeld van wetenschappelijke integriteit. Mensen beschouwen musea als de meest betrouwbare bron als het aankomt op het verstrekken van historische informatie. Het louter tentoonstellen van objecten volstond echter niet en wij, toonstellingsvormgevers, deden onze intrede. Objecten die bij een bepaald thema pasten zetten we bij elkaar en we gingen op zoek naar verhalen om de objecten meer te laten aansluiten bij de belevingswereld van het publiek. Al snel kwam het thema zelf centraal te staan en gebruikten we de objecten als illustraties bij het verhaal.

Over het algemeen is gedurende de laatste decennia de aandacht in musea dus verschoven van de objecten zelf naar de manier waarop ze worden gepresenteerd, en hoe het publiek het museum en de voorwerpen beleeft. Waren eerst de voorwerpen van belang, in de meeste musea staat reflexie en interpretatie nu centraal. Maar de waarheid kent vele versies. Kennis is tijdsgebonden, contextafhankelijk en gesitueerd in de subjectiviteit van de kenner.

Tot voor kort dacht ik dat als wij objecten uit het depot gebruikten en deze na het einde van de tentoonstelling weer terugbrachten er niets gebeurd was. Nu pas realiseer ik me dat de visie en de tijdelijke context waarin wij objecten zetten het beeld van het verleden en van toekomst bij bezoekers sterk kan beïnvloeden. Doordat we objecten in een bepaalde ordening in een ruimte plaatsen en er een verhaal mee vertellen veranderen we de interpretatie van de objecten in de tijd en leveren we een blijvende toegevoegde waarde bij de identiteit van de objecten. Hun realiteit en dat wat ze in ons teweeg gebracht hebben, dragen we voor altijd met ons mee.

Iedereen is het over één ding eens: de collectie is het hart van een museum. De objecten zijn cruciaal. Maar de presentatie en duiding van die objecten is steeds meer gaan steunen op media.

De authentieke voorwerpen kennen inmiddels vele interpretaties, educatieve informatieschillen en contexten uit verschillende tijden. Een object waarnemen is eerder een relatieve dan een absolute aangelegenheid geworden.

Museale opstellingen over het verleden zeggen dus misschien meer over een tijdbeeld van nu dan over een tijdbeeld van toen. Zou het dan ook niet logisch zijn om in de toekomst objecten in hun context te bewaren, bijvoorbeeld door een virtuele afspiegeling van de tentoonstelling op te slaan? Zo zou een museum naast een materiële collectie dan ook systematisch een intellectuele collectie moeten opbouwen. De intellectuele collectie zou een rijke bronnenverzameling moeten zijn die even wetenschappelijk verantwoord is als de fysieke collectie. Sterker nog, de fysieke en de intellectuele collectie kunnen vandaag de dag niet meer zonder elkaar.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *